Οι ανθρώπινες “Σταθερές” στον κόσμο της “Αταξίας”

            &. Γράφει ο Ηλίας Γιαννακόπουλος, Blog "ΙΔΕΟπολις"

           *Ανιχνεύοντας  τις νέες “σταθερές” της εποχής μας.

             Ο Νίτσε τον προηγούμενο αιώνα διακήρυξε τον “θάνατο του Θεού”, η αρχή της "Αβεβαιότητας" του Χάιζενμπεργκ κλόνισε την κυριαρχία της "Αιτιοκρατίας" του Αϊνστάιν και τελευταία το "σωματίδιο του Θεού" (Higgs) τείνει-υποχρεώνει τους "σοφούς" του κόσμου να ξαναγράψουν το βιβλίο για τη δημιουργία του κόσμου.

           Μέσα σε αυτό το κλίμα - σκηνικό ο σύγχρονος άνθρωπος αναζητά επίμονα και εναγωνίως τρόπους να ισορροπήσει, να επιβιώσει και να μείνει άτρωτος από τα βέλη όλων εκείνων που απεργάζονται την υποδούλωσή του.
          Στοχάζεται ξανά εκείνα τα “Σταθερά Σημεία" που θα του χαρίσουν τη χαμένη αυτοπεποίθησή του και θα τον καταστήσουν δημιουργό της ζωής του και του κόσμου.

          Κι αυτό γιατί η ανθρώπινη ζωή, οι κοινωνικές σχέσεις, η πορεία των λαών-κρατών αλλά και της ανθρωπότητας ολόκληρης δεν προσδιορίζονται μόνον από τα υλικά μεγέθη, ούτε από τους στόχους που θέτουν ή  πραγματώνουν αλλά κι από τα σύμβολα κι ακόμη πιο πολύ από τις "σταθερές" που υιοθετούν.
       Τα σύμβολα και οι "ανθρώπινες σταθερές" συμπυκνώνουν τις προσωπικές αξίες-επιδιώξεις, τα συλλογικά οράματα και το "φαντασιακό" στοιχείο ανθρώπων, λαών, κρατών, εθνών και γιατί όχι ολόκληρου του κόσμου.

        Βλέποντας την αβεβαιότητα των ημερών μας,  διαβάζοντας για την ρευστότητα της πραγματικότητας,  μελετώντας τις βίαιες ανακατατάξεις, αναπροσδιορισμούς και ανατροπές των βεβαιοτήτων μας, συνειδητοποιώντας το εφήμερον των επιλογών μας και βιώνοντας τη ματαιότητα κάθε σχεδιασμού στη ζωή μας κατακλυζόμαστε από ένα απροσδιόριστο και τυραννικό  αίσθημα ανασφάλειας που αποδομεί κάθε ίχνος εσωτερικής ισορροπίας και ψυχικής αρμονίας.

        Μέσα σε αυτό το χαοτικό περιβάλλον από το οποίο αναδύεται η ζοφερή εικόνα του παρόντος και η θολή του μέλλοντος η αναζήτηση μιας “σταθεράς” κατέστη αναγκαία όσο ποτέ άλλοτε. Μιας σταθεράς που θα επαναφέρει στη σωστή της λειτουργία τη βελόνα όχι μόνον της “εσωτερικής μας πυξίδας” αλλά και της πυξίδας της πορείας της ανθρωπότητας.
      Μέσα σε αυτό το κλίμα της γενικευμένης απόγνωσης και μελαγχολίας που δυναστεύει την ψυχή και το φρόνημα πολλών ανθρώπων δεν είναι λίγοι εκείνοι που σαλπίζουν την γρήγορη επιστροφή στις παλιές-παραδοσιακές "σταθερές".

          Κάποιοι άλλοι επιχαίρουν γι αυτήν την αποδόμηση-απουσία των παλιών-παραδοσιακών σταθερών γιατί έτσι δικαιώνονται οι αναλύσεις-αξιολογήσεις τους για τα σαθρά θεμέλια του καπιταλιστικού οικοδομήματος. Αυτοί είναι οι αιώνιοι ονειροπόλοι της αταξικής κοινωνίας και του σοσιαλιστικού μετασχηματισμού της κοινωνίας. Θεωρούν, δηλαδή πως αυτό συνιστά μία φυσική νομοτέλεια που ενέχει στοιχεία της αριστοτελικής εντελέχειας.

         Δεν λείπουν, βέβαια,  κι εκείνοι που κυριευμένοι από τη θεωρία της εσχατολογίας μιλούν για το τέλος του κόσμου ως συνέπεια της νίκης των δυνάμεων του "Κακού" και του Σατανά που σε κάποια άλλη ιστορική περίοδο,  όμως,  θα συντριβούν από τις δυνάμεις του "Καλού" και του Σωτήρα μας Χριστού.
        Στις παραπάνω κατηγορίες ανθρώπων που βιώνουν με έκδηλη ανησυχία και αγωνία τις τεκτονικές αλλαγές και την αποσάθρωση των παραδοσιακών σταθερών μπορεί να προστεθεί και ακόμη μία. Αυτή   πιστή στο αρχαίο ελληνικό κλέος υποστηρίζει πως ο κόσμος σήμερα βρίσκεται στην εποχή του "σιδηρού γένους" ( χρυσούν>αργυρούν >χαλκούν>σιδηρούν).
         Στις παραπάνω, όμως ομάδες ανθρώπων και στην πεσιμιστική τους ψυχολογία αντιπαρατίθενται κάποιοι που με όπλο τη λογική παιανίζουν τη "φυγή"- άλμα προς τα εμπρός. Ένα άλμα τολμηρό και δημιουργικό με στόχο την ανεύρεση ή "κατασκευή" νέων σταθερών προσαρμοσμένων στις ανάγκες του παρόντος και στις απαιτήσεις του μέλλοντος που φαίνεται να οργανώνεται πάνω στη "λογική" και τους κανόνες της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ).

         Ωστόσο πόσο μπορούμε να είμαστε αισιόδοξοι ότι η σημερινή αβεβαιότητα και η αποβιταμίνωση του κόσμου μας από τις παραδοσιακές σταθερές εγκυμονεί το νέο και το ελπιδοφόρο; Πόσο μπορούμε να ελπίζουμε για ένα μέλλον "ανθρωπινότερον", όταν σήμερα  στις διεθνείς σχέσεις κυριαρχεί το "δίκαιον του ισχυρού" έναντι του "διεθνούς δικαίου" και της "διεθνούς νομιμότητας";

           Με ποιο τρόπο μπορούμε να ξορκίσουμε την διαχρονικής ισχύος θέση του Θουκυδίδη πως "οι δυνατοί προχωρούν-επιβάλλουν όσα τους επιτρέπει η δύναμή τους, ενώ οι αδύναμοι υποχωρούν όσα τους επιβάλλει  η αδυναμία τους;".
            Κι ενώ όλοι συμφωνούν για την κατάρρευση των παλιών σταθερών (αξίες, ηθική, δίκαιο, σεβασμός, αλληλεγγύη, διάλογος...) φαίνεται πως δεν υπάρχει ταυτότητα απόψεων για τον τρόπο και τον "τόπο" από τον οποίο θα αντλήσουμε τις νέες σταθερές.
          Όσοι προτείνουν τον έξω χώρο-"τόπο" για την άντληση των σταθερών προς επίρρωση της ορθότητας της επιλογής τους καταφεύγουν στη γνωστή ιστορική ρήση του Αρχιμήδη "δος μοι πα στω και ταν γαν κινάσω" (δώστε μου τόπο να σταθώ και μπορώ και τη Γη να κινήσω).

        Να, λοιπόν, που η αξία των "σταθερών" στη ζωή των ανθρώπων, και όχι  μόνον, ήταν γνωστή κι αποδεκτή από αρχαιοτάτων χρόνων.

         Κανένας άνθρωπος,  καμία κοινωνία και κανένας πολιτισμός δεν "ευδοκίμησε" στο ιστορικό γίγνεσθαι χωρίς την ύπαρξη κάποιων "σταθερών". Και μην υποστηρίξει κάποιος πως αυτές οι σταθερές λειτουργούν ανασταλτικά στην εξέλιξη και στην πρόοδο. Τουναντίον προσφέρουν ασφάλεια και σιγουριά στις πνευματικές περιπλανήσεις και στην κατάκτηση των στόχων.

          Κι αυτό γιατί οι "σταθερές" λειτουργούν ως το ριζικό σύστημα κάθε οργανισμού.  Ιστορικά οι υψιπετείς Ιδέες και οι ρηξικέλευθες-ανατρεπτικές θέσεις και ιδεολογίες είχαν ως περιβάλλον επώασης και ανθοφορίας κάποια "σταθερά" στοιχεία που γονιμοποίησαν το "νέο".  

     Τίποτα δεν ευδοκιμεί και δεν ανθοφορεί στο κενό.
          Και είναι λάθος να υπερασπίζονται κάποιοι πως οι "σταθερές" δρουν κατ΄ ανάγκην ανασταλτικά στην εξέλιξη με το σκεπτικό πως ενέχουν συντηρητικό χαρακτήρα λόγω του μεγάλου χρόνου της παρουσίας τους στην πορεία του πνεύματος, της επιστήμης και των κοινωνιών.

          Εξάλλου και στην επιστήμη των μαθηματικών οι "σταθερές" - με κορυφαίο το π=3,149...- αποτελούν σημαντικό και ξεχωριστό κεφάλαιο.
       Δεν είναι τυχαίο άλλωστε και τα πολιτικά κόμματα που βρίσκονται στην εξουσία την "σταθερότητα" προβάλλουν ως επιχείρημα για  την ψήφισή τους από τους πολίτες και οι οποίοι στην πλειονότητά τους κατά βάθος αυτήν επιθυμούν.
          Αν, βέβαια, τώρα κάποιος μπει  στη διαδικασία καταγραφής ή διατύπωσης μιας πρότασης για τις νέες "σταθερές" θα βρεθεί σε δύσκολη θέση γιατί οι άνθρωποι δεν φαίνεται να συναινούν στο παραδοσιακό σύστημα "σταθερών"(ειρήνη, ασφάλεια, οικονομική ευεξία, ελευθερία, σεβασμός των δικαιωμάτων του, οικολογική ισορροπία....).
         Κι όταν κάποιος τολμήσει να προτείνει έναν κατάλογο "σταθερών" αμέσως κάποιοι άλλοι θα αντιπροτείνουν κάποιον άλλον, διαφορετικό.

      Από την άλλη πλευρά κάποιοι άλλοι ίσως υποστηρίξουν πως οι "νέες σταθερές" θα πρέπει να αναζητηθούν στο "ένδον" του ανθρώπου και όχι σε έναν "τόπο" έξω από αυτόν, όπως επίμονα ζητούσε ως προϋπόθεση ο Αρχιμήδης για να κινήσει τη Γη.

      Φυσικά η αυτογνωσία συγκαταλέγεται στις αυτονόητες και αναγκαίες "νέες σταθερές" του σύγχρονου ανθρώπου που αγωνιά και αγωνίζεται να βρει ένα έρμα σε έναν κόσμο ταραχώδη και χαώδη.
          Ο αυτοπροσδιορισμός, η αυτονομία και το δικαίωμα στην "ετερότητα" συνιστούν το βασικό υπέδαφος για την επώαση και ανθοφορία των "νέων σταθερών". Εάν στις παραπάνω σταθερές προσθέσουμε και την συνειδητοποίηση της μοναδικότητας του ανθρώπου τότε μπορούμε να έχουμε μία γενική εικόνα του σώματος των εσωτερικών και εξωτερικών "σταθερών".

         Αυτό που μένει για τον σύγχρονο άνθρωπο είναι να βρει τις κατάλληλες "γέφυρες" και διαύλους για την επικοινωνία εσωτερικών και εξωτερικών σταθερών. Γιατί μόνον έτσι θα νιώθει ασφαλής και πρωταγωνιστής στη διεκδίκηση ενός νοήματος ζωής.
         Να νιώθει ελεύθερος και αυτεξούσιος σε έναν κόσμο ανερμάτιστο που αιωρείται ακανόνιστα στο κενό που άφησαν οι παλιές "σταθερές" (Θρησκεία, Ιδεολογίες, εθνικοί Μύθοι, Πολιτικά δόγματα, κοινωνικά Στερεότυπα, ανθρώπινες Προκαταλήψεις και γιατί όχι κάποιες στρεβλώσεις αναγνώσεις της Επιστήμης).

           Οι "νέες σταθερές" θα πρέπει να βοηθούν τον άνθρωπο και την ανθρωπότητα να αντιμετωπίζουν έγκαιρα και  αποτελεσματικά τις πολιτικές ακροβασίες και παλινωδίες των αυταρχικών Ηγετών, τους επικίνδυνους Αναθεωρητισμούς ( που τείνουν να αλλάξουν τη Γεωγραφία των κρατών), την επιστροφή στο πρωτόγονο Δίκαιο ανθρώπων και φυλών-κρατών-εθνών (το δίκαιο του ισχυρού) και την Ηθική βαρβαρότητα τόσο στις ανθρώπινες όσο και στις διεθνείς σχέσεις.
        Δεν πρέπει, επίσης, να ξεχνάμε πως η Ιστορία των ανθρώπων και των κρατών, ιδιαίτερα αυτών, βάδισε πάνω σε κάποιες "Σταθερές" που καθόρισαν απόλυτα και τον Πολιτισμό τους σε  όλες τις εκφάνσεις του.

         Μία από αυτές τις ιστορικές "σταθερές" είναι κι αυτή που εκφράστηκε με ωμότητα από τον Θουκυδίδη δια στόματος τόσο του Αλκιβιάδη (α) όσο και  των Αθηναίων (β, γ) στον περίφημο διάλογο Αθηναίων και Μηλίων. Σταθερές που μέχρι και σήμερα προσδιορίζουν, άλλοτε υπόρρητα κι άλλοτε με κυνισμό εκφρασμένες, την εξωτερική και στρατιωτική πολιτική των κρατών και ιδιαίτερα των ισχυρών.

         α. "Και ουκ έστιν ημίν ταμιεύεσθαι εις όσον βουλόμεθα άρχειν…δια το αρχθήναι αν υφ΄ετέρων αυτοίς κίνδυνος είναι, ει μη αυτοί άλλων άρχουμεν”(δεν μπορούμε να χαράξουμε όρια εκ των προτέρων στην επέκτασή μας. Γιατί υπάρχει ο κίνδυνος να κυριαρχηθούμε, αν δεν κυριαρχήσουμε εμείς οι ίδιοι πάνω στους άλλους )

            β. “τά μέν ἡδέα καλά νομίζουσι, τά δέ ξυμφέροντα δίκαια” (θεωρούν καλό ό,τι τους αρέσει και δίκαιο ό,τι εξυπηρετεί τα συμφέροντά τους)

              γ. “ἡ­γο­ύ­με­θα γὰρ τό τε θεῖ­ον δό­ξῃ τὸ ἀν­θρώ­πει­όν τε σα­φῶς διὰ παν­τὸς ὑ­πὸ φύ­σε­ως ἀ­ναγ­κα­ί­ας, οὗ ἂν κρα­τῇ, ἄρ­χειν· καὶ ἡ­μεῖς οὔ­τε θέν­τες τὸν νό­μον οὔ­τε κει­μέ­νῳ πρῶ­τοι χρη­σά­με­νοι, ὄν­τα δὲ πα­ρα­λα­βόν­τες καὶ ἐ­σό­με­νον ἐς αἰ­εὶ κα­τα­λε­ί­ψον­τες χρώ­με­θα αὐ­τῷ, εἰ­δό­τες καὶ ὑ­μᾶς ἂν καὶ ἄλ­λους ἐν τῇ αὐ­τῇ δυ­νά­μει ἡ­μῖν γε­νο­μέ­νους δρῶν­τας ἂν ταὐ­τό”.    (“Από ό,τι μπορεί  κανείς να εικάσει για τους Θεούς κι από ό,τι είναι βέβαιο για τους ανθρώπους, πιστεύουμε ότι και οι θεοί και οι άνθρωποι ακολουθούν πάντα έναν απόλυτο νόμο της φύσης, να επιβάλλουν πάντα την εξουσία τους, αν έχουν τη δύναμη να το επιτύχουν… Το νόμο αυτό τον βρήκαμε να ισχύει και τον ακολουθούμε, όπως θα τον ακολουθούν αιώνια όσοι μας διαδεχτούν και ξέρουμε καλά ότι κι εσείς και οποιοιδήποτε άλλοι θα κάνατε τα ίδια αν είχατε τη δύναμή μας” («Διάλογος Αθηναίων και Μηλίων», από την Ιστορία του Θουκυδίδη).

        Πώς και πότε θα απελευθερωθούμε ως άτομα, λαοί και ανθρωπότητα από τις παραπάνω “ανθρώπινες σταθερές”;
          Προς επίρρωση της αξίας των "ανθρώπινων σταθερών" στη ζωή των ανθρώπων και της ανθρωπότητας άξια μνείας θεωρείται και η αναφορά στις παγκόσμιες ""Φυσικές Σταθερές (καθολικές στη Φύση και σταθερές στο Χρόνο) που ρυθμίζουν τη λειτουργία του Σύμπαντος. Σε αυτές τις σταθερές ξεχωριστή θέση κατέχουν οι: Νεύτων, Αϊνστάιν, Πλανκ,  Boltzamann (ταχύτητα του φωτός...και η Σταθερά Λεπτής Υφής).

              Επειδή οι “ανθρώπινες σταθερές” δεν είναι φυσική επιλογή, όπως οι "φυσικές σταθερές", αλλά ανθρώπινα δημιουργήματα και επινοήματα κι επειδή η "κατασκευή", η ανάδειξη και αποδοχή-λειτουργία τους συνιστά μία χρόνια διαδικασία και μία διαδικασία εξελικτική και εν τω "γίγνεσθαι" χρειάζεται η ανθρώπινη επινοητικότητα, η ανθρωπογνωσία, η ιστοριογνωσία και η δημιουργική σκέψη για τη σύλληψη και την οριστική μορφοποίησή τους.

           Στο "ντετερμινιστικό χάος" που καλείται να ζήσει και να επιβιώσει ο μελλοντικός άνθρωπος δεν αρκεί για την επιβίωσή του η σφαλερή και αφελής αντίληψη πως το σύμπαν δημιουργήθηκε και λειτουργεί για να τον υπηρετεί (“ανθρωπική αρχή”) αλλά ένας τολμηρός και "γενναίος"  επανασχεδιαμός στόχων και μέσων για την κατάκτηση μιας άλλης ζωής σε μία κοινωνία και σε έναν κόσμο που “ο άνθρωπος θα είναι ο στόχος και όχι το μέσον”(Καντ)

           Οι “ανθρώπινες σταθερές" στο  βαθμό που δεν είναι αυθύπαρκτες οντότητες αλλά ανθρώπινα και κοινωνικά δημιουργήματα οφείλουν να υπηρετούν τον άνθρωπο, να είναι τα εργαλεία και όχι ο σκοπός-αυτοσκοπός.

         Κι επειδή οι "ανθρώπινες σταθερές" δεν έχουν υποχρεωτικά το γνώρισμα της "καθολικότητας" και "διαχρονικότητας", όπως οι "φυσικές σταθερές", είναι  φρόνιμο να μην καταφεύγουμε ως άτομα και κοινωνία σε δαιμονολογίες και οιμωγές για την κατάρρευση κάποιων παλιών "σταθερών" μας.
       Από την άλλη πλευρά να μην διστάζουμε να υιοθετήσουμε ή να "εφεύρουμε" άλλες σταθερές προσαρμοσμένες στα νέα δεδομένα και στις σύγχρονες ανάγκες. Και όλα αυτά με το σκεπτικό ότι όλοι αποδεχόμαστε το θετικό τους ρόλο στην ψυχική μας υγεία και στη γενικότερη προσπάθειά μας για επιβίωση και ανάπτυξη-εξέλιξη.
         Υποτίθεται πως όλα τα παραπάνω ως διαπιστώσεις και προτάσεις ισχύουν όχι μόνον για τον μεμονωμένο άνθρωπο, αλλά και για τις κοινωνίες, τα κράτη, τα έθνη και ολόκληρη την ανθρωπότητα με τα ποικίλα και αντιτιθέμενα συμφέροντα.
        Κι αυτό γιατί οι "ανθρώπινες σταθερές" δίνουν κίνητρα στα άτομα, όραμα στις κοινωνίες, συμβάλλουν στην εθνική συνοχή και στη συγκρότηση της εθνικής ταυτότητας και σε παγκόσμιο επίπεδο χαράσσουν τον οδικό χάρτη για την ειρηνική συνύπαρξη και συνεργασία μεταξύ λαών και κρατών.

                     

            Με άλλα λόγια οι "ανθρώπινες σταθερές" συμπυκνώνουν το αξιακό σύστημα κάθε εποχής και λειτουργούν ως φωτεινοί σηματοδότες για το πρακτέον. Σε κάποιες "σταθερές" είναι ευδιάκριτο το "φαντασιακό" στοιχείο (ατομικό και εθνικό).
         Δεν λείπουν, βέβαια, και  οι περιπτώσεις που κάποιες "ανθρώπινες σταθερές" λειτούργησαν αρνητικά στην εξέλιξη των ανθρώπων στο βαθμό που ακύρωναν κάθε προοδευτικό βήμα ή και εμπόδισαν  μία διαφορετική θέαση και ερμηνεία της πραγματικότητας. 

           “Ξαφνικά  όλα στο σκοτάδι. Οι σίγουρες ζωές, οι αυτονόητες γιορτές, οι “ανθρώπινες σταθερές” βγήκαν νωρίς το πρωί για σεργιάνι και δεν επέστρεψαν ποτέ αφού η ζωή είχε άλλα πλάνα για τα μελλούμενα . Οι ανθρώπινες ανάσες όσες κατάφεραν να επιζήσουν από το αναπάντεχο πεπρωμένο, κλείστηκαν σε λίγα τετραγωνικά και μετά βίας ανέχτηκαν την ίδια τους την πνοή με το χρόνο να παγώνει και να ζητά εκ νέου να μάθουμε τον κόσμο ψηλαφώντας. Να γνωρίσουμε καλύτερα το μέσα πριν χαθούμε και σκορπιστούμε στο έξω του κόσμου που λυσσαλέα πολλές φορές μας σπρώχνει σε ασυνείδητες αρένες της υλιστικής φωτιάς και αδηφάγα μάτια που βαυκαλίζονται με ανέραστες και ψεύτικες  ηδονές” («Φως να κάψει την ψυχή», διήγημα, Χριστίνα Σδούκου)

        Μεγαλώσαμε με μία "ανθρώπινη σταθερά" (που τείνει να καταστεί "φυσική σταθερά") πως η αγάπη για τη ζωή είναι η πιο μεγάλη αγάπη και ο σεβασμός-προστασία και υπεράσπισή της ανθρώπινο χρέος. Την αξία της ζωής και το απότοκο ανθρώπινο χρέος προς αυτήν την απέδωσε ποιητικά ο  Σολωμός:   "Δεν το ΄λπιζα να ν΄ η ζωή μέγα καλό και πρώτο"  (άνθρωπος και ζωή).

          Μεγαλώσαμε ως άτομα και κοινωνία με την "ανθρώπινη σταθερά" (αντίληψη-πεποίθηση) πως η Φύση είναι ανεξάντλητη σε πόρους και πως η λειτουργία της δεν επηρεάζεται από τα "έργα" των ανθρώπων(άνθρωπος και Φύση).

         Μεγαλώσαμε ως ανθρωπότητα με την "ανθρώπινη σταθερά" πως κάθε άτομο και κάθε λαός δικαιούται μία ελεύθερη  Πατρίδα σεβαστή από όλους και με απαραβίαστα τα σύνορά της ( άνθρωπος και κόσμος).

       Αν κοιτάξουμε, όμως, γύρω μας και στοχαστούμε πάνω σε όσα συμβαίνουν στις μέρες μας μόνον απογοήτευση και θλίψη θα νιώσουμε για την κατάρρευση των παραπάνω "ανθρώπινων σταθερών".

           Η ανθρώπινη ζωή έχασε τον ιερό της χαρακτήρα και έγινε βορά του "κακού λύκου" που όλοι μας κρύβουμε μέσα μας. Οι άνθρωποι, πολλές φορές και με τη θέλησή τους  έγιναν αναλώσιμο εμπόρευμα των αδηφάγων τεράτων του υλικού πλούτου κι ενός ανερμάτιστου καταναλωτισμού. Εν τω μεταξύ η κρεατομηχανή του πολέμου δουλεύει ασταμάτητα υπηρετώντας φιλοδοξίες και "εθνικά οράματα" αυταρχικών και αλαζόνων Ηγετών.

           Η Φύση τραυματισμένη από την υπερβολική και καταχρηστική κατασπατάληση των φυσικών πόρων άγγιξε τα όριά της και μελλοντικά ίσως να μην μπορεί να θρέψει τον πιο λογικό(;) ένοικό της  τον άνθρωπο. Η κλιματική αλλαγή ίσως είναι το προμήνυμα.

           Οι ποικίλοι αναθεωρητισμοί,  τα προληπτικά χτυπήματα και τα κύματα των μεταναστών και προσφύγων αισθητοποιούν με τον πιο δραματικό τρόπο πως το δικαίωμα σε μια Πατρίδα ελεύθερη έπαψε πια να είναι αυτονόητο για κάποιους ανθρώπους και λαούς. Φαίνεται πως ο πολυπολικός μας κόσμος αντί να ενισχύσει την παγκόσμια ισορροπία την κλόνισε συθέμελα με αποτέλεσμα να νοσταλγούμε την ισορροπία του διπολικού με όλες τις αδυναμίες του.

       Ποιος μπορεί, λοιπόν, να σαλπίσει την άμεση επιστροφή στις παλιές "ανθρώπινες σταθερές" ενάντια σε εκείνους που επίμονα ζητούν την σύνταξη ενός νέου καταστατικού χάρτη "ανθρώπινων σταθερών" που θα προστατεύει αποτελεσματικότερα το ανθρώπινο "δικαίωμα σε μία Πατρίδα ελεύθερη;".

            Χρειαζόμαστε “ανθρώπους - σταθερές” που να μάς στηρίζουν, να μάς καθοδηγούν και να μάς εμπνέουν. Στις ανθρώπινες σχέσεις χρειαζόμαστε ανθρώπους που να επικοινωνούμε και όχι απλά να συνυπάρχουμε-συμβιώνουμε. Ανθρώπους που να μας γεμίζουν και όχι ανθρώπους-περαστικούς ή ανθρώπους-στιγμές. Δεν χρειαζόμαστε ανθρώπους τύπου ενός «π» ή ενός «e». Χρειαζόμαστε ανθρώπους-πυξίδα.

         Πολλοί ως αντιστάθμισμα όλων εκείνων των “ανθρώπινων σταθερών” που κατέρρευσαν προτείνουν την απόλυτη αποδοχή της “κατηγορικής προσταγής” (Καντ) όχι μόνον στις διαπροσωπικές και κοινωνικές μας σχέσεις αλλά και στις διεθνείς.

       “Πράττε μόνο βάσει εκείνης της αρχής, διά της οποίας μπορείς ταυτόχρονα να θέλεις να καταστεί αυτή καθολικός νόμος”
        Το ερώτημα-δίλημμα θα τίθεται πάντοτε. Επιστροφή στις παλιές "ανθρώπινες σταθερές" ή ένα άλμα προς τα εμπρός με νέες σταθερές; 

          Η Φύση και τα Μαθηματικά εδώ και αιώνες λειτουργούν αλάνθαστα και αποτελεσματικά με τη βοήθεια των δικών τους “Σταθερών”.

                                                                     Ε μ ε ί ς;

   *Το παρόν κείμενο αλιεύτηκε από το επιστημονικό περιοδικό, τόμος 3ος "ΘΕΣΣΑΛΙΚΑ ΣΥΜΜΕΙΚΤΑ"(2026) της Φ.Ι.Α.Λ.Ε.Θ.