Πολιτική και Σόου…

 

        &. Γράφει ο Ηλίας Γιαννακόπουλος, Blog "ΙΔΕΟπολις"

 *Από την Πολιτική Πράξη στην Πολιτική Σκηνοθεσία: Το φαινόμενο Γεωργιάδης

                Μια επίσκεψη υπουργού σε ένα νοσοκομείο θα μπορούσε να είναι μια θεσμική πράξη ενημέρωσης, ελέγχου και διαλόγου. Όμως οι πρόσφατες επισκέψεις του Άδωνι Γεωργιάδη στη Θεσσαλία έδειξαν και μια άλλη διάσταση: Την πολιτική ως δημόσια σκηνοθεσία.

         Στα Τρίκαλα, η επίσημη υποδοχή συνδέθηκε με εγκαίνια, κορδέλα και ανθοδέσμες, ενώ στον Βόλο η παρουσία του υπουργού συνοδεύτηκε από συνθήματα και κινητοποιήσεις εργαζομένων.

              Παρόμοιες εικόνες έχουν καταγραφεί και σε άλλες επισκέψεις του σε νοσοκομεία, με πανό, αντιπαραθέσεις ή ακόμη και επεισόδια. Η εικόνα, επομένως, δεν είναι μόνο πολιτική, αλλά είναι και θεατρική: Πρόσωπα, ρόλοι, χειρονομίες, σκηνικά, κοινό και κάμερες συνθέτουν ένα στιγμιότυπο που μεταδίδεται πολύ γρηγορότερα από μια αναλυτική συζήτηση για τα προβλήματα της Υγείας.

       Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι οι διαμαρτυρίες είναι προσχηματικές ή ότι οι θετικές υποδοχές είναι οργανωμένες. Σημαίνει ότι η σύγχρονη πολιτική επικοινωνία λειτουργεί όλο και περισσότερο μέσα από εικόνες, συμβολισμούς και στιγμές υψηλής δημοσιότητας.

             Και τότε εδώ το ερώτημα γίνεται αναπόφευκτο: υπηρετείται η πολιτική ουσία ή κυρίως η παράσταση;

      Κάποτε η πολιτική αναζητούσε την ουσία της στην πράξη και ο πολιτικός κρινόταν από το έργο του. Σήμερα, ολοένα συχνότερα, η πράξη χρειάζεται σκηνικό, η επίσκεψη φωτογραφία, ο χαιρετισμός χειραψία και η πολιτική παρουσία θεατές. Το φαινόμενο Γεωργιάδης, με τις επισκέψεις του στα νοσοκομεία και τις συχνά ιδιαίτερες υποδοχές, προσφέρει ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της μεταμόρφωσης.

          Μα πώς τα καταφέραμε πάλι και γίναμε τόσο θερμοί θιασώτες των σόου; Ποια εσωτερική ανάγκη μας σπρώχνει να τα μετατρέπουμε όλα σε σόου; Ποια αισθητική μας διαπαιδαγωγεί στην αναζήτηση ενός σόου: Αλήθεια υπάρχουν πράγματα που δεν μπορούν ή δεν πρέπει να γίνουν σόου;

          Γιατί τόσα χέρια απλωμένα για έναν χαιρετισμό; Προς τι αυτός ο συνωστισμός για μία φωτογραφία σε πρώτο πλάνο: Προς τι τέτοια χαρά κι ενθουσιασμός για μία επίσκεψη εργασίας ενός υπουργού; Προς τι τέτοια αναμονή και υπομονή για ένα βλέμμα με τον υπουργό; Και όταν μια επίσκεψη σε ένα νοσοκομείο συνοδεύεται από εγκαίνια, λουλούδια, συνθήματα, κάμερες και φωτογραφίες, πού τελειώνει η θεσμική υποχρέωση και πού αρχίζει η πολιτική σκηνοθεσία;

            Το σόου δεν είναι πια απλώς ένα θέαμα, αλλά γίνεται τρόπος ζωής και πολιτικής επικοινωνίας. Η ουσία χρειάζεται χρόνο, σιωπή, σκέψη και απολογισμό, ενώ το σόου χρειάζεται μόνο ένταση, κάμερες, χειραψίες και εικόνες.

       Δεν έχει τόση σημασία τι έγινε, όσο πώς καταγράφηκε, πώς παρουσιάστηκε και πόσο εντυπωσιακά πέρασε από την οθόνη στη συλλογική μας συνείδηση και μνήμη και κοινωνική αποδοχή.

            Υπάρχουν, άραγε, πράγματα που δεν πρέπει να γίνουν σόου; Η απάντηση ίσως βρίσκεται εκεί όπου τελειώνει η ανάγκη της προβολής και αρχίζει η ανάγκη της ευθύνης. Η φροντίδα για τον άνθρωπο, η εργασία, η παιδεία, η κοινωνική αλληλεγγύη, η άσκηση της εξουσίας δεν χρειάζονται σκηνοθεσία για να αποκτήσουν αξία.

            Ίσως, τελικά, το πρόβλημα δεν βρίσκεται μόνο στον πολιτικό που εμφανίζεται στη σκηνή, αλλά και σε εμάς που του ετοιμάζουμε τη σκηνή. Γιατί ο πολίτης που χειροκροτεί το σόου κινδυνεύει να ξεχάσει ότι η πολιτική δεν μετριέται σε φωτογραφίες, χειραψίες και στιγμές δημοσιότητας, αλλά σε έργο, ευθύνη και αποτέλεσμα. Η δημοκρατία δεν χρειάζεται θεατές· χρειάζεται πολίτες με κρίση, μέτρο και απαιτήσεις.

     Επομένως, το πολιτικό σόου δεν είναι μόνο υπόθεση εκείνων που το σκηνοθετούν. Είναι και καθρέφτης εκείνων που το χειροκροτούν. Όταν η πολιτική μετατρέπεται σε θέαμα, ο πολιτικός σε πρωταγωνιστή και ο πολίτης σε θεατή, τότε η Δημοκρατία χάνει σταδιακά το βάθος της και κερδίζει την επιφάνεια.

           Το πιο ανησυχητικό, όμως, είναι πως αναζητούμε στα σόου όχι λύσεις αλλά επιβεβαίωση, όχι αλήθεια αλλά το θέαμα που ταιριάζει στις προσδοκίες μας. Έτσι, η ευτέλεια δεν βρίσκεται μόνο πάνω στη σκηνή. Κατεβαίνει στην πλατεία, εγκαθίσταται στη συνείδησή μας και, τελικά, γίνεται πολιτικό ήθος. Και τότε το χειροκρότημα γίνεται συνενοχή.