Κηδεία Μαζωνάκη

 

              &. Γράφει ο Ηλίας Γιαννακόπουλος, Blog "ΙΔΕΟπολις"  

                         "Σαν των πολλών ανθρώπων τις κηδείες...!"

     Όταν χάνεται το "Μέτρον" (Κλεόβουλος ο Ρόδιος), όταν η λατρεία των Ειδώλων μετατρέπεται σε "Πίστη" και όταν οι θαυμαστές μεταπίπτουν σταδιακά στο στάδιο των "προσκυνητών", τότε η ανθρώπινη ανάγκη για θαυμασμό υπερβαίνει τα όρια της λογικής και της μεσότητας.
      Όταν το πηγαίο συναίσθημα των λατρευτών ενός Ειδώλου γίνεται "πλαστικό", αναπαράγεται και προσφέρεται ως εμπόρευμα από τα ΜΜΕ στην αδηφαγία πολλών που έχουν εθιστεί σε αυτήν την ποιότητα θεαμάτων.
           Αρχικά κρίμα για έναν άνθρωπο που έφυγε. Δυστυχώς τον θάνατό του εν μέρει τον προκάλεσε ο ψευτογιατρός και είναι το 2ο κρίμα σε αυτό το θλιβερό γεγονός.

         Ωστόσο τον θάνατο τον προκάλεσαν υπόρρητα όχι μόνον και τόσο πολύ η επιλογή του συγκεκριμένου ιατρείου, αλλά και η ανθρώπινη-προσωπική ματαιοδοξία της αιώνιας Νιότης. Συνιστά ασέβεια και "Ύβρη" προς τους φυσικούς νόμους το να θέλεις να παρατείνεις τη νιότη σου πέραν των φυσικών της ορίων. Επιβάλλεται ο σεβασμός σε όλους τους κύκλους της ζωής, γιατί κάθε ηλικία έχει τη δική της ομορφιά, σοφία και αξία. Αυτή είναι η μία παράμετρος ενός "άδικου"(;) θανάτου.

        Η άλλη παράμετρος είναι η υπερπροβολή της κηδείας, για την οποία ο θανών δεν φέρει καμία ευθύνη. Η υπερπροβολή της κηδείας είναι έργον των ΜΜΕ που, οχυρωμένα πίσω από το μέγα πλήθος των θαυμαστών του εκλιπόντος και τη συγκίνησή τους, αποενοχοποιούνται για τις υπερπροβολές.

           Το μείζον ζήτημα είναι τι είναι αυτό που δημιουργεί-προκαλεί αυτό το δέσιμο-λατρεία του πλήθους προς έναν τραγουδιστή; Η καλλιτεχνική προσφορά του; Ποιος νοιάζεται γι' αυτήν; Μήπως τα ανθρώπινα εσωτερικά κενά του πλήθους που αναζητούν μία "πλήρωση";

             Άβυσσος η ψυχή του ανθρώπου.

          Πάντα η ερμηνεία της "Ψυχολογίας του Όχλου" εξακολουθεί να απασχολεί τους ειδικούς από την εποχή του Λε Μπον μέχρι και σήμερα, χωρίς ακόμη μια πειστική απάντηση. Στο λαό δεν αρέσουν οι "σαν των πολλών ανθρώπων οι κηδείες" και αναζητά κάτι ηχηρό στις κηδείες των άλλων, ίσως για να καλύψει τα δικά του κενά...

          Εν τω μεταξύ τα σχόλια κάποιων μετά την κηδεία του τραγουδιστή διχάζουν το κοινό. Άλλοι φθάνουν μέχρι την αγιοποίησή του και άτυπα τον ανακήρυξαν ως κοινωνικό αγωνιστή κι άλλοι θεώρησαν πως τέτοιες κηδείες-"λαϊκό προσκύνημα" για έναν τραγουδιστή (τέτοιου μεγέθους) αποτελούν "το τελευταίο καρφί στο φέρετρο των ονείρων μιας γενιάς καλλιτεχνών, που αλλιώς τη φανταστήκαμε. Καληνύχτα σας.."

          Η διαδρομή από την αγιοποίηση στην αποδόμηση (με πολλή ειρωνεία) είναι μεγάλη και ενέχει στοιχεία υπερβολής ένθεν και ένθεν. Η αλήθεια, όμως, ίσως βρίσκεται κάπου ανάμεσα στις δύο αυτές ακραίες εκδοχές.

          Είπαμε πως η κριτική πολλές φορές είναι η δεύτερη κηδεία κάποιου. Όπου χάνεται το μέτρο εκεί ανθίζει η "Ύβρις" με την αρχαιοελληνική έννοια του όρου. Άδικα πάσχισε ο Αριστοτέλης να μας πείσει για την αξία της "Μεσότητας".

          Το "Μέτρον" δεν σημαίνει αδιαφορία, ούτε η συγκίνηση είναι "Ύβρις". Η υπερβολή είναι το πρόβλημα όταν το συναίσθημα μετατρέπεται σε λατρεία και η μνήμη σε θέαμα.

            Ωστόσο υπάρχει και μια σκληρή πραγματικότητα. Ποιό είναι το κριτήριο με το οποίο μία κηδεία κρίνεται υπερβολική και συνιστά σόου (κάμερες, κινητά, κλάματα, συγκίνηση, λατρεία...);

           Με ποια αισθητική μπορούμε να τα αξιολογήσουμε όλα αυτά; Και ποιος έχει το δικαίωμα να μετρήσει το συναίσθημα του πλήθους;

          Ο Μαξίμ Γκόρκι σε ανύποπτο χρόνο είχε πει "πώς η αισθητική είναι η Ηθική του μέλλοντος". Ίσως, λοιπόν, η αισθητική μιας κοινωνίας να αποκαλύπτει τελικά και το αξιακό της πρόσωπο.

             Και ίσως αναρωτηθεί κάποιος με ποια αισθητική και με ποια Ηθική οι δύο πυροσβέστες και οι δύο αεροπόροι που επιτελούσαν δεδομένα κοινωνικό και εθνικό έργο δεν έτυχαν μιας τέτοιας "προσκυνηματικής" μορφής κηδείας; Η απορία αυτή δεν ακυρώνει το συναίσθημα για τον τραγουδιστή, αλλά θέτει ένα ερώτημα για τα μέτρα με τα οποία η κοινωνία επιλέγει ποιον θα θαυμάσει και ποιον θα τιμήσει.
           Όλα αυτά, όμως, δεν έχουν καμία αξία αν πρώτα δεν απαντήσουμε στο ερώτημα γιατί ο λαός νιώθει την ανάγκη να λατρεύει ανθρώπους του θεάματος και της μουσικής ιδιαίτερα, ενώ κάποιοι άλλοι με πνευματικό φορτίο περιπίπτουν στα αζήτητα και στην "ασύγγνωστη" περιφρόνηση;

          Τι είναι αυτό που συνδέει τόσο βαθιά το πλήθος με έναν καλλιτέχνη; Η φωνή, τα τραγούδια, οι αναμνήσεις, οι προσωπικές ιστορίες που ο καθένας επενδύει πάνω σε αυτά; Ίσως όλα αυτά μαζί.

          Ο ψυχικός κόσμος του ανθρώπου είναι ο μεγάλος μας άγνωστος. Τα συναισθήματα του ανθρώπου δεν επιβάλλονται, ούτε μπορείς να τα διδάξεις. Υπάρχουν τόσοι παράγοντες που τα γεννούν, που η κατηγοριοποίησή τους και η αξιολόγησή τους είναι δύσκολη έως αδύνατη ή και ατελέσφορη.

         Ο άνθρωπος δεν αγαπά πάντοτε αυτό που ο νους θεωρεί σημαντικό, αλλά εκείνο που αγγίζει κάποια αθέατη χορδή της ψυχής του.

          Ας συμβιβαστούμε με κάποιες πραγματικότητες, έστω κι αν προσβάλλουν για κάποιους την αισθητική. Το "Μέτρον" δεν μπορεί να επιβληθεί στην καρδιά, αλλά μπορεί να λειτουργεί ως όριο στη δημόσια διαχείριση του συναισθήματος και στη μετατροπή του σε θέαμα.

          Φαίνεται πως όσοι με το έργο τους μιλούν στην καρδιά μας, έχουν μεγαλύτερη δύναμη και διεισδυτικότητα από τους πνευματικούς ανθρώπους που μιλούν στο νου μας. Η καρδιά θυμάται πολλές φορές εκεί όπου ο νους ξεχνά και το συναίσθημα δημιουργεί δεσμούς που η λογική αδυνατεί να εξηγήσει.

            Πάντα έτσι συμβαίνει, γι' αυτό ισχύει η θέση που υπερθεματίζει τη δύναμη της καρδιάς-συναισθήματος:
"Αν θες να φτάσεις μακριά και ψηλά μην αρκείσαι μόνο στο νου-λογική, αλλά πάρε μαζί σου και την καρδιά-συναισθημα".

           (Το παραπάνω δοκίμιο συνιστά σχόλιο σε ανάρτηση του fb του εκλεκτού μου φίλου Θέμη Αγγελάκη με τίτλο "Το ξεχείλωσαν με τον ΜΑΖΩΝΑΚΗ").