«ΓΛΩΣΣΟδρόμιον»: Μία συνάντηση με τις υπόγειες διαδρομές της Γλώσσας και των Λέξεων (Ηλία Γιαννακόπουλου, Εκδόσεις Σταμούλη, Θεσσαλονίκη, Ιούλιος 226). *ΒΙΒΛΙΟκριτική

                      

                        "ΓΛΩΣΣΟδρόμιον" (Ηλία Γιαννακόπουλου)

                                      &. ΒΙΒΛΙΟκριτική

                        &. Γράφει ο Dr. Άρης Σφέϊκος*, Γεωλόγος 

           Η Γλώσσα δεν είναι απλώς το ένδυμα της σκέψης, αλλά είναι και ο χώρος όπου η σκέψη γεννιέται, μορφοποιείται και αποκτά υπόσταση. Κάθε λέξη κρύβει μια ιστορία, μια ρίζα, μια διαδρομή μέσα στον χρόνο και, συχνά, έναν διαφορετικό τρόπο να βλέπουμε τον κόσμο.

           Σπάνια, όμως, ένα βιβλίο κατορθώνει να αποκαλύψει αυτόν τον αθέατο κόσμο με επιστημονική επάρκεια και ταυτόχρονα με τρόπο εύληπτο και χρήσιμο. Σε αυτή την κατηγορία ανήκει το νεοεκδοθέν βιβλίο «ΓΛΩΣΣΟδρόμιον» του Ηλία Γιαννακόπουλου, μια περιπλάνηση στις υπόγειες διαδρομές των λέξεων και της σκέψης.

          Το κείμενο που ακολουθεί έχει ληφθεί από το σχετικό κείμενο-παρουσίασης βιβλιοπωλείου-Εκδοτικού οίκου ”ΑΝΙΚΟΥΛΑ”).

         “Το «Γλωσσοδρόμιον»-Οι υπόγειες διαδρομές της γλώσσας- του Ηλία Γιαννακόπουλου είναι  ένα γλωσσικό οδοιπορικό στον πλούτο, την ιστορία και τη διαχρονική συνέχεια της ελληνικής γλώσσας. Με αφετηρία λέξεις, ρήματα, φράσεις και εκφράσεις του αρχαίου και του νεότερου ελληνικού λόγου, ο συγγραφέας αναζητά τις ρίζες τους, παρακολουθεί τις σημασιολογικές μεταβολές τους και αναδεικνύει τις απρόσμενες συγγένειες που συνδέουν το σύγχρονο λεξιλόγιο με την αρχαία γλωσσική του κληρονομιά.
              Μέσα από 48 θεματικές ενότητες εξετάζονται η προέλευση και η εξέλιξη των λέξεων, οι σύνθετες λέξεις, η λειτουργία των ρημάτων και των επιθέτων, η σχέση γλώσσας και ιστορίας, αλλά και σύγχρονα γλωσσικά ζητήματα, όπως η «γλώσσα» των νέων και η χρήση ξενόγλωσσων όρων.

        Χαρακτηριστικοί τίτλοι, όπως «Τη Γλώσσα μού έδωσαν Ελληνική», «Η πατρίδα μας οι λέξεις», «Είμαστε οι Λέξεις μας», «Η διαχρονικότητα της Γλώσσας μας», «Γλώσσα και Ιστορία» και «Το πόθεν των λέξεων», αποτυπώνουν το εύρος της προσέγγισης.  

        Η ανάλυση συνδέει αρχαίες πηγές με τη σημερινή χρήση της γλώσσας. Ρήματα όπως βαίνω, πάσχω, φέρω και βάλλω αποτελούν αφετηρία για την εξέταση ολόκληρων οικογενειών λέξεων, των διαφορετικών θεμάτων τους, των παραγώγων και των μεταφορικών τους σημασιών.

          Παραθέματα από τον Όμηρο, τον Αισχύλο, τον Σοφοκλή, τον Ευριπίδη, τον Αριστοτέλη και βιβλικά κείμενα συνυπάρχουν με παραδείγματα από τον καθημερινό νεοελληνικό λόγο και τη νεότερη ποίηση, δείχνοντας πώς λέξεις και σημασίες μετακινούνται και επιβιώνουν μέσα στον χρόνο.

          Πρόκειται για μια περιήγηση στις «υπόγειες διαδρομές» των λέξεων, που αντιμετωπίζει τη γλώσσα ως φορέα ιστορίας, πολιτισμού και σκέψης και προσκαλεί τον αναγνώστη να ανακαλύψει όσα κρύβονται πίσω από λέξεις που χρησιμοποιεί καθημερινά.

                                                   ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ

         •Ελληνική γλώσσα και διαχρονική εξέλιξη
           •Ετυμολογία και οικογένειες λέξεων
            •Αρχαία και νέα ελληνική γλώσσα
              •Σημασιολογικές μεταβολές και φρασεολογία
                • Γλώσσα, ιστορία και πολιτισμός

       ΙΔΑΝΙΚΟ ΓΙΑ: •Αναγνώστες που ενδιαφέρονται για την ιστορία και την εξέλιξη της ελληνικής γλώσσας, •Φιλολόγους, εκπαιδευτικούς και φοιτητές και για •Όσους αγαπούν την ετυμολογία, τις λέξεις και τις σημασιολογικές τους διαδρομές.

       ΠΗΓΗ: Οπισθόφυλλο και περιεχόμενα έκδοσης”(κείμενο παρουσίασης βιβλιοπωλείου-Εκδοτικού οίκου ”ΑΝΙΚΟΥΛΑ”).

          Ίσως, τελικά, η μεγαλύτερη αξία της Γλώσσας να βρίσκεται όχι μόνο στις λέξεις που γνωρίζουμε, αλλά και σε εκείνες που ανακαλύπτουμε. Γιατί κάθε λέξη κρύβει μια ιστορία, κάθε ρίζα μια μνήμη και κάθε έκφραση έναν μικρό κόσμο.

           Το «ΓΛΩΣΣΟδρόμιον» φιλοδοξεί ακριβώς αυτό: Nα μας κάνει να ξαναδούμε τη Γλώσσα με σεβασμό και θαυμασμό.

          Ίσως-ίσως ακόμη, τελικά, η Γλώσσα να μην είναι απλώς ο τρόπος με τον οποίο εκφράζουμε όσα σκεφτόμαστε, αλλά ο ίδιος ο τρόπος με τον οποίο υπάρχουμε και νοηματοδοτούμε τον κόσμο. Κάθε λέξη που διασώζεται είναι ένα ίχνος μνήμης και κάθε λέξη που ανακαλύπτουμε, μια νέα δυνατότητα σκέψης.

         Το «ΓΛΩΣΣΟδρόμιον» μας θυμίζει πως, αναζητώντας τις λέξεις, αναζητούμε βαθύτερα τον ίδιο μας τον Εαυτό.

          Γιατί στο τέλος-τέλος είμαστε οι σκέψεις μας και οι λέξεις-οχήματα με τις οποίες εξωτερικεύουμε τα νοήματά μας, τις επιθυμίες μας και ό,τι συνθέτει το βαθύτερο ΕΓΩ μας.

         Πράγματι, λοιπόν, είμαστε,  όλοι προϊόντα των Λέξεών μας. Με αυτές δεν περιοριζόμαστε μόνον να αντιλαμβανόμαστε και να ερμηνεύουμε την πραγματικότητα-τη φυσική, την κοινωνική, την ιστορική- που μας περιβάλλει, αλλά με αυτές επιχειρούμε και το δυσκολότερο ταξίδι: Την ανακάλυψη και τον ορισμό του ίδιου μας του ΕΑΥΤΟΥ, που παραμένει πεισματικά ο μεγάλος μας «άγνωστος». Οι λέξεις γίνονται έτσι καθρέφτης της ύπαρξής μας, αλλά και δρόμος αυτογνωσίας.         

               Ίσως, λοιπόν, ο Ηράκλειτος να είχε δίκαιο όταν διακήρυττε το περίφημο «Εδιζησάμην εμεαυτόν» (αναζήτησα τον εαυτό μου). Γιατί η αναζήτηση του Εαυτού περνά αναπόφευκτα και μέσα από την αναζήτηση των λέξεων που τον συγκροτούν.

          Το «ΓΛΩΣΣΟδρόμιον» του Ηλία Γιαννακόπουλου, ακολουθώντας τις υπόγειες διαδρομές της Γλώσσας και το «έτυμον» των λέξεων, επιχειρεί ακριβώς αυτό: Να μας βοηθήσει να γνωρίσουμε καλύτερα όχι μόνον τις λέξεις που χρησιμοποιούμε, αλλά και τον κόσμο και τον εαυτό που αυτές αποκαλύπτουν. Γιατί, ίσως, γνωρίζοντας βαθύτερα τις λέξεις μας, αρχίζουμε να γνωρίζουμε βαθύτερα και εμάς τους ίδιους.

        Το «ΓΛΩΣΣΟδρόμιον»  δεν   είναι απλώς ένα βιβλίο που πληροφορεί για την προέλευση, τη σημασία και τη διαδρομή των λέξεων. Είναι ένα εργαλείο γλωσσικής αφύπνισης: Μας προτρέπει να μη χρησιμοποιούμε τις λέξεις μηχανικά, αλλά να στεκόμαστε απέναντί τους με περιέργεια, προσοχή και κριτική σκέψη. Να αναζητούμε τι πραγματικά σημαίνουν, από πού έρχονται, πώς μεταμορφώθηκαν μέσα στον χρόνο και τι εξακολουθούν να κουβαλούν μέσα τους.

         Έτσι, το «ΓΛΩΣΣΟδρόμιον» μπορεί να γίνει ένας πολύτιμος συνοδοιπόρος για όποιον θέλει να εμπλουτίσει το λεξιλόγιό του, να βελτιώσει την έκφραση και τη σκέψη του, να κατανοήσει βαθύτερα την ελληνική γλώσσα και, μέσα από αυτήν, να προσεγγίσει καλύτερα τον πολιτισμό και την πνευματική μας κληρονομιά.

           Γιατί η γνώση μιας λέξης δεν σημαίνει απλώς ότι προσθέσαμε μία ακόμη λέξη στο λεξιλόγιό μας. Σημαίνει ότι αποκτήσαμε ένα ακόμη εργαλείο σκέψης. Και όσο περισσότερα τέτοια εργαλεία διαθέτουμε, τόσο περισσότερο διευρύνεται η ικανότητά μας να κατανοούμε τον κόσμο - και, τελικά, τον ίδιο μας τον Εαυτό.

           Το «ΓΛΩΣΣΟδρόμιον», λοιπόν, δεν είναι μόνο ένα ταξίδι στις λέξεις. Είναι ένα ταξίδι μέσα από τις λέξεις προς τη γνώση, τον πολιτισμό, τη σκέψη και την αυτογνωσία.

                                              

           *Ο Δρ. Αριστείδης Σφέικος είναι γεωλόγος, πτυχιούχος του Αριστοτελείου Παν/μιου Θεσ/νικης, και κάτοχος διδακτορικού τίτλου από  το Γεωλογικό Ινστιτούτο του παν/μιου του Τύμπιγκεν, Γερμανίας. Διετέλεσε επιστημονικός συνεργάτης και διδάσκων σε ΑΕΙ και ΤΕΙ ενώ εργάστηκε στην διαχείριση κατασκευής μεγάλων τεχνικών έργων (φράγματα, υδραυλικές και οδικές σήραγγες). Εστιάζει την έρευνα του στην κατανόηση σε βάθος της γεωλογικής λειτουργίας της Γής, τη διαχείριση, προστασία και αειφορία φυσικών πόρων και την αλληλεπίδραση των τεχνικών έργων με το φυσικό περιβάλλον. Όλα τα παραπάνω σε σχέση και εξάρτηση με τις σύγχρονες ανάγκες της κοινωνίας για πρώτες ύλες (όπως το νερό) και την αλληλεπίδραση των αναγκών με τη φυσική λειτουργία της γης (εκμετάλλευση γεωθερμίας). Ταυτόχρονα μελετά την ιστορία των γεωφυσικών επιστημών και έχει μεταφράσει πρόδρομες ιστορικές γεωφυσικές και γεωμορφολογικές μελέτες.