Βάδιζε όρθιος στην έρημο των ανθρώπων…

             &. Γράφει ο Ηλίας Γιαννακόπουλος, Blog "ΙΔΕΟπολις"

        *Μόνος, ενάντιος και  πέρα από την Εξουσία, τον όχλο, την άρνηση, την προδοσία και τη σταύρωση

         Τα ιερά Ευαγγέλια και οι Ύμνοι της Μ. Εβδομάδας δεν μας περιγράφουν μόνον “την μοναχική πορεία του Ιησού προς το  Εκούσιο  Πάθος”, αλλά ταυτόχρονα  καταγράφουν και κάποια γεγονότα-φαινόμενα ή ανθρώπινες συμπεριφορές που αποτελούν αντικείμενο τόσο της κοινωνιολογίας όσο και της ψυχολογίας. 

         Είναι ιστορικά διαπιστωμένο πως στον δρόμο της αξιοπρέπειας και της αλήθειας, ο άνθρωπος συχνά πορεύεται μόνος, αφήνοντας πίσω του ίχνη όχι μόνο στην άμμο, αλλά και στη συνείδηση της εποχής του.

        Σε αυτήν τη μοναχική πορεία πάντοτε θα βρεθεί μία Εξουσία που θα αντιμετωπίζει με δυσπιστία ή εχθρότητα τους  “μοναχικούς”,  ο  Όχλος που θα κραυγάζει από φόβο στην καινούρια αλήθεια, ένας “Πέτρος”- o κάθε Πέτρος (πιστός μαθητής)-που θα σε αρνηθεί κι ας ορκιζόταν κάποτε πως θα σε ακολουθεί παντού, ένας Ιούδας  που θα σε προδώσει για λίγα “αργύρια”, ένας “Πόντιος Πιλάτος” που σε θα καταδικάσει “νίπτοντας τας χείρας” του στο όνομα μιας επονείδιστης ουδετερότητας.

          Και αφού συμβούν όλα αυτά στο τέλος μπορεί να γίνεις άγαλμα, αιώνιο σύμβολο κοινωνικού αγωνιστή ή πνευματικού ηγέτη ή ποιος το ξέρει και άγιος ή ακόμη και Θεός.

        Και όλα αυτά γιατί το μεγαλείο της ανθρώπινης ύπαρξης δεν κρίνεται από τις κραυγές και τις λοιδωρίες που υψώνονται εναντίον της μοναχικής πορείας κάποιων ανθρώπων, αλλά από το πείσμα τους να επιμένουν να βαδίζουν όρθιοι και μόνοι μέσα στο πλήθος.

      Μπορεί το τίμημα αυτής της πορείας  μπορεί να είναι βαρύ (ονειδισμοί, χλευασμοί, σταύρωση…), αλλά είναι αυτό που φανερώνει και το μέγεθος της ανθρώπινης Ελευθερίας ως ζητούμενο αλλά και της Ηθικής Αντοχής ενάντια σε όλα εκείνα που απεργάζονται την ηθική μας δουλεία.  

     «Μακάριοί εστέ, όταν ονειδίσωσιν υμάς και διώξωσιν και είπωσιν παν πονηρόν (ρήμα) καθ΄υμών ψευδόμενοι…»

       Και γιατί τελικά και πάνω από όλα, η πορεία δεν στοχεύει την επιδοκιμασία των πολλών, αλλά τη δικαίωση της συνείδησης.

                            Η δίωξη-καταδίκη από την Εξουσία

         «Η εξουσία μοιάζει να δρα σαν αναισθητικό που σε κάνει αναίσθητο απέναντι στους άλλους. Είναι σαν να μην νιώθουν πλέον συνδεδεμένοι με τους άλλους συνανθρώπους τους. Σαν να έχουν αποσυνδεθεί» (Rutger Bregman).

        Η εξουσία, όταν απομακρύνεται από την αλήθεια και τη δικαιοσύνη, μετατρέπεται σε μηχανισμό καταδίκης των ανυπότακτων, των μοναχικών και των ενοχλητικών. Δεν αντέχει την ανεξαρτησία της σκέψης, ούτε την ηθική στάση που δεν υποκύπτει. Έτσι, στιγματίζει, απομονώνει και τιμωρεί εκείνους που επιμένουν να βαδίζουν όρθιοι. Η καταδίκη δεν είναι πάντοτε νομική, αλλά μπορεί να είναι κοινωνική, επαγγελματική ή ηθική.

        Όμως αποκαλύπτει περισσότερα για την ίδια την εξουσία παρά για τον καταδικασμένο. Γιατί όποιος διώκεται για τις αξίες του, δεν ηττάται· αντιθέτως, γίνεται μέτρο σύγκρισης και υπενθύμιση πως η δικαιοσύνη δεν ταυτίζεται πάντοτε με τη δύναμη.

                                                       Ο  Όχλος

                            

        Ο όχλος δεν έχει πρόσωπο, αλλά έχει φωνή. Στην ιστορία του ανθρώπου, ο όχλος γίνεται εύκολα όργανο παραπλάνησης, παρασύρεται από πάθη και προκαταλήψεις, υψώνει κραυγές χωρίς να αναζητά την αλήθεια. Σήμερα επευφημεί, αύριο καταδικάζει. Όποιος βαδίζει όρθιος απέναντί του, χρειάζεται θάρρος και επίγνωση, γιατί δεν πολεμά πρόσωπα αλλά τη ρευστή ψυχολογία των πολλών. Κι όμως, η αξία δεν μετριέται με το πλήθος των χειροκροτημάτων, αλλά με την αντοχή απέναντι στη χλεύη. 

                                      Ο Απόστολος Πέτρος 

       Ο Πέτρος αρνήθηκε τον Δάσκαλό του τρεις φορές, υποστηρίζοντας πως «Ουκ οίδα τον άνθρωπον». Τα κλάματα (εκ των υστέρων) του Πέτρου πολύ λίγο ωφέλησαν τόσο τον Ιησού όσο και τον ίδιο «Και εξελθών έξω έκλαυσε πικρώς».

                         

          Η μορφή του Πέτρου αποκαλύπτει την ανθρώπινη αδυναμία μπροστά στον φόβο. Ο πιστός μαθητής, που δήλωνε αφοσίωση, έφτασε στην άρνηση όταν η απειλή έγινε προσωπική. Κι όμως, μέσα από αυτή την πτώση αναδύεται η δύναμη της μετάνοιας και της επιστροφής. Ο Πέτρος δεν είναι μόνο σύμβολο άρνησης, αλλά και ελπίδας: Ότι ο άνθρωπος μπορεί να λυγίσει χωρίς να χαθεί οριστικά. Όποιος βαδίζει όρθιος, γνωρίζει πως θα υπάρξουν στιγμές δισταγμού. Το κρίσιμο σημείο είναι να μη μείνει εκεί. Η συνείδηση που αναγνωρίζει το λάθος, γίνεται ξανά πυξίδα πορείας.

                                                Ο Ιούδας  

       Ο Ιούδας συμβολίζει την προδοσία που γεννιέται από την ιδιοτέλεια και την εσωτερική διάβρωση. Δεν είναι πάντοτε ο «άλλος». Είναι η δυνατότητα που κρύβεται μέσα σε κάθε άνθρωπο να ανταλλάξει την αλήθεια με πρόσκαιρο όφελος. Η πράξη του δεν είναι μόνο ιστορικό γεγονός, αλλά διαρκής υπενθύμιση του πόσο εύκολα η εμπιστοσύνη μπορεί να θρυμματιστεί. Όποιος επιλέγει να βαδίζει όρθιος, καλείται να αντισταθεί σε τέτοιους πειρασμούς, να αρνηθεί την ευκολία της συναλλαγής. Γιατί η προδοσία, όσο κι αν μοιάζει μικρή τη στιγμή που γίνεται, αφήνει βαθύ και ανεξίτηλο ίχνος.

                                              Ο Πόντιος Πιλάτος

                                         

      Ο Πιλάτος αντιπροσωπεύει την εξουσία που γνωρίζει το δίκαιο αλλά διστάζει να το υπερασπιστεί. Στέκεται μπροστά στην αλήθεια και όμως επιλέγει την ουδετερότητα, μεταθέτοντας την ευθύνη στον όχλο. Η στάση του φανερώνει πως η αδικία δεν γεννιέται μόνο από την κακία, αλλά και από τη δειλία της απόφασης. Όποιος βαδίζει όρθιος, δεν μπορεί να «νίπτει τας χείρας». Καλείται να πάρει θέση, ακόμη κι όταν το κόστος είναι βαρύ. Η δικαιοσύνη απαιτεί πράξη, όχι απλή αναγνώριση. Και η σιωπή μπροστά στο άδικο, είναι μια μορφή συνενοχής.            

        Τελικά η πορεία του ανθρώπου μέσα στον κόσμο μοιάζει με βάδισμα σε άνυδρη έρημο: Δύσκολη, μοναχική, γεμάτη δοκιμασίες. Ο όχλος θα λοιδορήσει, ο Πέτρος θα αρνηθεί, ο Ιούδας θα προδώσει, ο Πιλάτος θα διστάσει να υπερασπιστεί το δίκαιο. Κι όμως, μέσα σε αυτή τη διαδρομή αναδεικνύεται η αληθινή στάση ζωής: Να παραμένεις όρθιος. Να μην καθορίζεσαι από τις πράξεις των άλλων, αλλά από τη δική σου συνείδηση. Ακόμη κι αν οδηγηθείς σε «σταυρώσεις», αυτές δεν είναι το τέλος, αλλά η ύψιστη απόδειξη της πίστης στις αξίες σου. Εκεί γεννιέται η ουσιαστική ελευθερία.

                 Η πορεία του Ιησού Χριστού προς τη Σταύρωση είναι μια κορύφωση βαθιάς υπαρξιακής μοναξιάς. Αν και περιβάλλεται από πλήθη, η ουσία της διαδρομής του είναι μια εσωτερική απομόνωση: Οι μαθητές δεν κατανοούν, ο όχλος μεταστρέφεται, και ακόμη και οι πιο κοντινοί του άνθρωποι αδυνατούν να συμμεριστούν το βάθος της θυσίας του.

        Στον κήπο της Γεθσημανής η ανθρώπινη αγωνία του κορυφώνεται, καθώς βιώνει τη σιωπή του Θεού και την εγκατάλειψη των φίλων. Η μοναξιά αυτή δεν είναι απλώς σωματική, αλλά πνευματική και ηθική. Είναι η μοναξιά εκείνου που γνωρίζει πλήρως την αποστολή του και την αναλαμβάνει μέχρι τέλους, χωρίς καμία ανθρώπινη παρηγοριά.

        Οι δύσκολοι δρόμοι της Αλήθειας χρειάζονται τη μοναξιά του οδοιπόρου.

          Αρκεί να αντέξει και να μείνει όρθιος, ακόμη και όταν όλοι τον αρνούνται και τον χλευάζουν…

             Πόσοι αντέχουν να συγχωρέσουν και να πουν το «Πάτερ άφες αυτοίς, ου γαρ οίδασι τι ποιούσιν»;