Η αλαζονεία της Δύναμης και η Ύβρις των Ηγετών.

 

           *Γράφει ο Ηλίας Γιαννακόπουλος, Blog "ΙΔΕΟπολις"

    & Ζούμε στην εποχή του "ενός ανδρός αρχή" ή στην εποχή του μεγαλο-Ιδεατισμού της MAGA;

       «Ζούμε σε έναν κόσμο, στον πραγματικό κόσμο, που διέπεται από τη δύναμη, που διέπεται από τη βία, που διέπεται από την εξουσία…Αυτός είναι ο σιδηρούς νόμος του κόσμου από την αρχή της Ιστορίας» (Στίβεν Μίλερ, κορυφαίος σύμβουλος του ΤΡΑΜΠ).

      Το ανησυχητικό δεν είναι τόσο η στρατιωτική εισβολή (που είναι ανησυχητικό) των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα,  ούτε η απαγωγή-αιχμαλωσία (που είναι ανησυχητικό) του Μαδούρο, ούτε η καταστρατήγηση του διεθνούς δικαίου (που είναι ανησυχητικό). 
         Ανησυχητικό είναι η άτονη, άτολμη και χλιαρή αντίδραση της Ρωσίας και της Κίνας  (για την αντίδραση της Ε.Ε και του ΟΗΕ τι να πεις;). Αντιδράσεις που κινούνται στα πλαίσια της "Πολιτικής Ορθότητας" της διεθνούς διπλωματίας. Πέραν της διπλωματικής ρητορικής ουδέν άλλο.
         Αυτή η απουσία μίας οξείας αντίδρασης από Ρωσία και Κίνα υποδηλώνει είτε την αντικειμενική τους αδυναμία να αναμετρηθούν με τις ΗΠΑ , είτε την σιωπηλή και προσυμφωνημένη συναίνεσή τους για το μοίρασμα του κόσμου.
          Το πιο ανησυχητικό από όλα, όμως, είναι η πορεία του κόσμου μας προς μία νέα  Γιάλτα ή προς ένα νέο Πότσδαμ.
           Οι ΗΠΑ  επιβάλλουν την κυριαρχία-δύναμή τους, όπου έχουν ζωτικά συμφέροντα, η Ρωσία παίρνει την Ουκρανία και ό,τι-όποτε άλλο βούλεται, η δε Κίνα  επεκτείνει την οικονομική της κυριαρχία με ό,τι αυτό συνεπάγεται...

          Εν τω μεταξύ στην Ελλάδα και σε όλον τον κόσμο (μηδέ εξαιρουμένων και των ΗΠΑ) φουντώνει η συζήτηση για την “Ηθική” και την “Νομιμότητα” της εισβολής των ΗΠΑ.

               Οι φιλικές προς τις ΗΠΑ χώρες και Ηγέτες με μισόλογα  άλλες καταδικάζουν την εισβολή με τον πιο ήπιο διπλωματικό τρόπο, άλλες δικαιολογούν  την εισβολή και κάποιες άλλες χώρες και Ηγέτες συνιστούν ψυχραιμία και νηφαλιότητα στην αξιολόγηση της στρατιωτικής επέμβασης. Ζητούν, δηλαδή, χρόνο για να μελετήσουν σωστά την εισβολή (Ελλάδα...)
          Από τις αντιδράσεις στις ΗΠΑ ξεχωρίζει η δήλωση της Κάμαλα Χάρις που μίλησε για "παρανομία και απερισκεψία".

          Εξίσου αιχμηρή ήταν και η αντίδραση-δήλωση του δημοκρατικού γερουσιαστή Μαρκ Γουόρνερ:
      "Εάν οι ΗΠΑ διεκδικούν το δικαίωμα να χρησιμοποιούν στρατιωτική βία για να εισβάλλουν και να συλλαμβάνει ξένους Ηγέτες που κατηγορούν για εγκληματική συμπεριφορά, τι εμποδίζει την Κίνα να διεκδικήσει την ίδια εξουσία επί της ηγεσίας της Ταϊβάν. Τι εμποδίζει τον Βλαντιμίρ Πούτιν να διεκδικήσει παρόμοια δικαιολόγηση για την απαγωγή του προέδρου της Ουκρανίας;"
           Με άλλα λόγια ο ΤΡΑΜΠ έκανε δώρο στη Ρωσία την Ουκρανία και στην Κίνα την Ταϊβάν. Έτσι απλά μοιράζεται ο κόσμος.
          Αλήθεια, μετά τη στρατιωτική εισβολή των ΗΠΑ  στη Βενεζουέλα πόσο πειστικές και τελέσφορες θα είναι οι προτάσεις και πιέσεις του ΤΡΑΜΠ προς τη Ρωσία-ΠΟΥΤΙΝ για τερματισμό του Ουκρανικού Πολέμου;
           Για το  Νόμπελ Ειρήνης του 2026  μετά την επιχείρηση (πόσο ουδέτερος και παραπλανητικός είναι ο όρος) στη Βενεζουέλα θα σταματήσει κάθε συζήτηση, αφού ο ΤΡΑΜΠ από μόνος του αυτοπυρπολήθηκε.

            Αυτοδιαψεύστηκε και αυτοακυρώθηκε με την εισβολή στη Βενεζουέλα στο βαθμό που προεκλογικά είχε υποσχεθεί πως θα τερματίσει τους “ατέλειωτους πολέμους” (forever wars).

         Εν τω μεταξύ και μετά τις δηλώσεις-παραδοχή του ΤΡΑΜΠ για τα πετρέλαια της Βενεζουέλας (αιτία και αφορμή για την στρατιωτική εισβολή) το διαδίκτυο κατακλύστηκε από αναλύσεις για τον πόλεμο των πετρο-δολαρίων.

           To χρέος των ΗΠΑ εκτινάχτηκε στα 38 τρισεκατομμύρια δολάρια (Οκτώβριος 2025) με την Κίνα να πιέζει αφόρητα την αμερικανική οικονομία μέσω των ομολόγων. Γι αυτό πολλοί θυμούνται την ατάκα του Κλίντον “It’ s economy stypid, Είναι η οικονομία–το Χρέος ηλίθιε”.

           Ένας άτυπος, λοιπόν, και ακήρυχτος  οικονομικός πόλεμος υπολανθάνει τα τελευταία χρόνια μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων.         Ένας πόλεμος που για πολλούς αναλυτές αποτυπώνει (δικαιώνει) με ενάργεια τη θεωρία του Άλισσον για την "Παγίδα του Θουκυδίδη".
        Κι ενώ όλα αυτά συμβαίνουν το αφήγημα περί ναρκω-τρομοκρατίας από μέρους της Βενεζουέλας-Μαδούρο φαίνεται να μην πείθει ως πειστική αιτία για μιας τέτοιας έκτασης στρατιωτική επιχείρηση εναντίον ενός ελεύθερου κράτους.
          Ας  επανέλθουμε, όμως, στο "Ηθικόν" και "Νόμιμον" της στρατιωτικής επιχείρησης των ΗΠΑ εναντίον ενός ελεύθερου κράτους-μέλους του ΟΗΕ. Το "Ηθικόν" απορρίπτεται αφεαυτού, αφού και μόνον η χρήση βίας το ακυρώνει ως αιτία και επιχείρημα.

           Η σκηνή που ο κ. ΤΡΑΜΠ παρακολουθεί αυτάρεσκα από τον καναπέ τη σύλληψη-απαγωγή του Μαδούρο συνιστά τον απόλυτο αμοραλισμό και την ηθική βαρβαρότητα.
          Το "Νόμιμον" πάλι στο βαθμό που η ίδια η στρατιωτική επέμβαση παραβιάζει το σύνολο των άρθρων και του πνεύματος του διεθνούς δικαίου, αποτελεί βυζαντινολογία να συνεχίζεται η συζήτηση περί αυτού και απαιτεί την μέγιστη υποκρισία από μέρους των υποστηρικτών του. Η δουλοπρέπεια κάποιων ηγετών υπερέβη και τα θεμιτά όρια. 

           "{...} Το τέλος του καθεστώτος (του Μαδούρο)προσφέρει νέα ελπίδα για τη χώρα. Δεν είναι η στιγμή να σχολιάσουμε τη νομιμότητα των πρόσφατων ενεργειών {...}". (Κ. Μητσοτάκης)

         Η ατυχής δήλωση του κ. Μητσοτάκη   προκάλεσε έκπληξη  και αντιδράσεις για τις λέξεις που χρησιμοποίησε για την αξιολόγηση της στρατιωτικής επέμβασης των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα. Αχ! αυτές οι λέξεις! Πόσες αλήθειες κρύβουν και πόσες αλήθειες φανερώνουν!.
          Ωστόσο μία ευθεία καταδίκη από τα χείλη Έλληνα πρωθυπουργού τι θα μπορούσε να σημάνει για τα εθνικά μας συμφέροντα; Καλή η συμπόρευση με το διεθνές δίκαιο, αλλά τα εθνικά μας συμφέροντα δεν τα υπερασπίζεται κανένα διεθνές δίκαιο, όταν μάς  λείπουν τα αναγκαία όπλα και οι "δυνατοί" σύμμαχοι.
          Καλή η συνεπής και συνεχής υπεράσπιση- συμπόρευση-συμμόρφωση με τις αρχές του διεθνούς δικαίου, αλλά όταν συμβεί το "κακό" από ποιον θα ζητήσουμε βοήθεια; Από τον ΟΗΕ; Για την Κύπρο υπάρχουν δεκάδες ψηφίσματα καταδίκης της Τουρκικής εισβολής, αλλά οι Τούρκοι παραμένουν ακόμη στην Κύπρο και απαιτούν την αναγνώριση ελεύθερου ΤουρκοΚυπριακού κράτους.

         

                  

          Στη διεθνή διπλωματία και στις δηλώσεις του Πρωθυπουργού, του κάθε Πρωθυπουργού, χρειάζεται και ο αναγκαίος ρεαλισμός. Γιατί τη διεθνή πραγματικότητα όταν δεν μπορείς να την αλλάξεις, φρόνιμο κρίνεται να την αποδέχεσαι  μέχρι να βρεις την ευκαιρία και τον τρόπο να την αλλάξεις προς το συμφέρον σου.
          Όλες οι παραπάνω διαπιστώσεις επωάζουν κι αναδεικνύουν το αιώνιο ερώτημα:
         "Κι εμείς αλλά  και οι άλλες μικρές κι αδύναμες χώρες τι μπορούμε να κάνουμε";
          Να ξαναδιαβάσουμε τον ημέτερο Θουκυδίδη και ειδικότερα τον διάλογο "Αθηναίων και Μηλίων" και φυσικά  τη θεωρία του περί δύναμης.

          “Το δίκαιο ισχύει μεταξύ ίσων. Οι δυνατοί προχωρούν και επιβάλλουν ό,τι τους επιτρέπει η δύναμή τους, και οι αδύναμοι υποχωρούν όσο τους επιβάλλει η αδυναμία τους”.         

           Αυτό συνιστά τον συμπαντικό νόμο όλων των εποχών.

                                                           Σ Η Μ Ε Ι Ω Σ Η

        Ίσως θα ήταν μία ευγενική χειρονομία από μέρους του Έλληνα πρωθυπουργού προς τον κ. ΤΡΑΜΠ η αποστολή των παρακάτω τριών κειμένων. Μπορεί να του αποβούν ωφέλιμα στο μέλλον.

                                     Α. Η Πτώση της  Αθηναϊκής Ηγεμονίας

          «….Η άσκηση της ηγεμονίας μας ήταν μοιραία. Μας έκανε να χάσουμε τη φήμη μας που την είχαμε σ’ όλους τους λαούς. Μας έφερε σε τέτοια ακολασία και νωθρότητα που δεν θα την επαινέσει κανένας λαός. Δεν μπορούμε να τους κατηγορήσουμε γιατί μας φέρθηκαν τόσο άσχημα γιατί κι εμείς τους διοικήσαμε καταδυναστεύοντάς τους και βασανίζοντάς τους. Ποιος μπορεί να απαριθμήσει τα μικρότερα κακά; Και όλα αυτά τα κακά επανερχόταν περιοδικά κάθε χρόνο… Σε κάθε ξαναγύρισμα, ο ήλιος παρέστεκε σε νέες δημόσιες κηδείες. Οι δημόσιοι τάφοι γέμιζαν από πτώματα πολιτών, και οι γραμμές της πόλης γέμιζαν από άγνωστους ξένους… Παλιές και υπερένδοξες οικογένειες που είχαν ξεφύγει απ’ την καταπίεση των τυράννων και απ’ τις πολεμικές περσικές ορδές τσακίσθηκαν και ξεριζώθηκαν ενώ εμείς κυνηγούσαμε την τρέλα της ηγεμονίας μας… Κάναμε μια ζωή ληστών, πότε πλέοντας μέσα στην αφθονία και πότε στη δυστυχία, έχοντας γύρω μας την πολιορκία και πάνω στα κεφάλια μας την καταστροφή…».

          «Αυτή η λεγόμενη κυριαρχία δεν είναι παρά μια συμφορά που κάνει χείριστους όλους εκείνους που την κατέχουν». (Ισοκράτους, περί Ειρήνης).

           Το ενδιαφέρον στις επισημάνσεις του Ισοκράτη βρίσκεται στο γεγονός ότι η αιτιολόγηση της πτώσης της Αθηναϊκής ηγεμονίας γίνεται από έναν Αθηναίο και όχι από κάποιον εχθρό ή τρίτο παρατηρητή. Οι επισημάνσεις εστιάζονται στην αλαζονική συμπεριφορά των Αθηναίων, απόρροια της δύναμης και της κυριαρχίας που ασκούσαν τόσο στις συμμαχικές πόλεις όσο και στις μη συμμαχικές. Το περίεργο, βέβαια, είναι ότι μια πόλη–ηγεμονία (Αθήνα) που δίδαξε με τις τραγωδίες και το φιλοσοφικό λόγο την αξία του «ΜΕΤΡΟΥ» δε διδάχτηκε η ίδια. Φαίνεται πως η δύναμη και η εξουσία τυφλώνουν το νου κι αποδιοργανώνουν κάθε δυνατότητα ορθολογικής και ψύχραιμης αντιμετώπισης των δεδομένων.

                                Β. Η πτώση της Σπαρτιατικής ηγεμονίας

          Από τον ιστορικό νόμο της ακμής και παρακμής δεν ξέφυγε ούτε η Σπάρτη, αν και είχε ως παράδειγμα το πάθημα της Αθήνας. Τα ίδια λάθη οδηγούν στο ίδιο αποτέλεσμα, γιατί η «ηγεμονία» λειτουργεί ως ναρκωτικό και δεν αφήνει τη λογική και την ηθική να ελέγχει τόσο τις ανθρώπινες πράξεις όσο και τη συμπεριφορά των κρατών – ηγεμονιών. Ο Ισοκράτης διεισδύοντας στην ουσία των γεγονότων καταγράφει με καίριες επισημάνσεις τα αίτια της πτώσης της Σπαρτιατικής Ηγεμονίας.

          «Γελιέται, έγραφε ο Ισοκράτης, εκείνος που αποδίδει την κατάπτωση των Σπαρτιατών στο επεισόδιο της ήττας στις Λεύκτρες. Η καταστροφή της δεν προήλθε απ’ αυτό, αλλά νικήθηκε απ’ τη διαγωγή των προηγουμένων χρόνων και αναγκάσθηκε να πολεμήσει για την ίδια της την ύπαρξη. Η κυριαρχία της θάλασσας απ’ τη Σπάρτη υπήρξε η πρώτη και η πραγματική αιτία όλης της καταστροφής. Η κυριαρχία αυτή έδωσε στους Σπαρτιάτες μια δύναμη που δεν την είδαν ποτέ έτσι που η έλλειψη μέτρου στην άσκηση αυτής της κυριαρχίας προκάλεσε την απώλεια και αυτής της ηπειρωτικής κυριαρχίας. Ξεχνώντας τα ήθη και τα έθιμα των προγόνων τους, τους παλιούς νόμους της πολιτείας, νομίζοντας πως είναι σωστό να κάνουν ό,τι τους αρέσει, έπεσαν σε μεγάλη σύγχυση και ταραχή. Δεν κατάλαβαν ότι πόσο επικίνδυνη σειρήνα ήταν η εξουσία αυτή, που την ποθούν όλοι και πόσο εύκολα παραφρονεί κανείς απ’ το γλυκό μεθύσι που φέρνει» (Ισοκράτους, περί Ειρήνης)

                                       Γ. «Μπολιβάρ» (Νίκος Εγγονόπουλος)

        “ Μπολιβάρ! Κράζω τ' όνομά σου ξαπλωμένος στην κορφή του βουνού Έρε,/…
Αλλά και μέχρι του Παναμά, της Γκουατεμάλα, της Νικαράγουα,/του Oντουράς, της Αϊτής, του Σαν Ντομίνγκο, της Βολιβίας,/της Κολομβίας, του Περού, της Βενεζουέλας, της Χιλής,/της Αργεντινής, της Βραζιλίας, Oυρουγουάη, Παραγουάη, του Ισημερινού/, Ακόμη και του Μεξικού./
Τινάζονται σπίθες καθώς χαράζω –έτσι ήτανε, λεν, ο Μπολιβάρ– και παρακολουθώ
Το χέρι μου καθώς γράφει, λαμπρό μέσα στον ήλιο.

       Είδες για πρώτη φορά το φως στο Καρακάς. Το φως το δικό σου,/Μπολιβάρ, γιατί ως να 'ρθεις η Νότια Αμερική ολόκληρη/
ήτανε βυθισμένη στα πικρά σκοτάδια./
Τ' όνομά σου τώρα είναι δαυλός αναμμένος, που φωτίζει την Αμερική,/και τη Βόρεια και τη Νότια, και την οικουμένη!...:” (Νίκος Εγγονόπουλος «Μπολιβάρ»)

        & Χρήσιμο Κείμενο: "Τα όρια των Ηγεμονιών και η "Ηθική" της Δύναμης, Ηλίας Γιαννακόπουλος, Blog."ΙΔΕΟπολις"